2017-10-17 06:58:11 clouds 27o High | Kigali Rwanda

Dukurikire:
 
 

Tumenye akamaro k’amategeko n’uko ashyirwaho mu Rwanda (Ibikurikira igice cya 1)

Yanditswe na IMVAHO NSHYA

Kuya 2017-09-25 08:03:36

 
Share on:
 
Yasuwe:109
 
Yavuzweho:200
 
10
 
10
JPEG - 17.9 kb
HABIMANA AUGUSTIN

Buri Gihugu kigira amategeko kigenderaho kugira ngo gishobore kuyoborwa neza kandi n’abaturage bacyo bashobore kubana nta we ubangamiye undi. Mu Rwanda nk’igihugu cyigenga kandi kigendera ku mategeko na cyo cyateganyije uko amategeko asumbana, uko ajyaho, inzego ziyashyiraho n’inzira anyuramo.

Itegeko risanzwe
Amategeko asanzwe ashyirwaho kugira ngo ashyire mu bikorwa imirongo migari iteganywa mu itegeko nshinga no mu mategeko ngenga. Ashyirwaho kandi kugira ngo afashe gushyira mu bikorwa gahunda na politiki za Leta. Yifashishwa mu gushyiraho inzego z’imiyoborere y’Igihugu, agatanga inshingano, akagena n’ibihano ku batubahiriza ibibujijwe n’amategeko cyangwa bibangamiye umuco w’igihugu.

Amateka
Naho ku bijyanye n’amateka, yaba amateka ya Perezida, amateka ya Minisitiri w’Intebe cyangwa se amateka y’abaminisitiri, aba agamije gushyira mu bikorwa zimwe mu ngingo z’amategeko.
Amateka ategurwa n’urwego bireba, akemezwa n’Inama y’Abaminisitiri mbere y’uko ashyirwaho umukono akanatangazwa mu Igazeti ya Leta ya Repubulika y’u Rwanda, kugira ngo atangire gukurikizwa.

Uburenganzira bwo gutangiza amategeko

Nk’uko biteganywa n’ingingo ya 88 y’Itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda ryo muri 2003 ryavuguruwe muri 2015, ububasha bwo gutangiza amategeko ndetse no kuyavugurura bufitwe gusa na buri Mudepite, itsinda ry’Abadepite cyangwa Guverinoma iteraniye mu nama y’Abaminisitiri.

Umushinga w’Itegeko ushobora gutangirizwa ahandi ni umushinga w’itegeko ngenga rigenga imikorere ya Sena utangizwa na Sena.

Ibi bivuze ko umuntu wese, ufite igitekerezo cyo gutangiza umushinga w’itegeko, yakinyuza ku Mudepite cyangwa se muri Minisiteri bireba na yo yamara kuwunoza ikawugeza mu nama y’Abaminisitiri.
Utangije umushinga w’itegeko wese, yaba Umudepite cyangwa Guverinoma, awushyikiriza Perezida w’Umutwe w’Abadepite, kuko amategeko yose anyura mu Mutwe w’Abadepite.

Iyo umushinga w’itegeko cyangwa ivugururwa ry’itegeko bishobora gutubya umutungo w’Igihugu cyangwa kukibera umutwaro, uwawutangije agomba kwerekana uburyo Leta izinjiza cyangwa izazigama umutungo ungana n’uteganywa gusohoka. Ibyo biteganywa mu ngingo ya 89 y’Itegeko Nshinga.

Umushinga w’itegeko wose uherekezwa n’inyandiko y’isobanurampamvu, igaragaza impamvu, akamaro n’icyashingiweho mu gutegura uwo mushinga w’Itegeko.

Inzira itegeko rinyuramo

Iyo umushinga w’itegeko (itegeko ngenga cyangwa se itegeko risanzwe) umaze gutangizwa, waba utangijwe n’Umudepite, itsinda ry’Abadepite cyangwa Guverinoma, ushyikirizwa Perezida w’Umutwe w’Abadepite na we akawushyikiriza abadepite, kugira ngo bawusuzumire ishingiro.

Gusuzuma ishingiro ry’umushinga w’itegeko

Mu gusuzuma ishingiro ry’umushinga w’itegeko, uwawutangije, yaba Umudepite, itsinda ry’Abadepite cyangwa Guverinoma, basobanurira Inteko rusange y’Umutwe w’Abadepite impamvu zatumye umushinga w’itegeko utegurwa.

Nyuma yo kujya impaka ku kamaro k’umushinga w’itegeko, Inteko rusange yemeza ishingiro ry’umushinga w’itegeko cyangwa ntiryemeze. Iyo umushinga w’itegeko utemerejwe ishingiro, icyo gihe usubizwa uwawutangije. Uwasubijwe umushinga w’itegeko ashobora kuwukosora akurikije ibitekerezo byatanzwe n’Abadepite, akaba yawugarura mu gihembwe gikurikiraho.

Iyo umushinga w’itegeko wemerejwe ishingiro, icyo gihe ukomeza gusuzumwa. Iyo wihutirwa, uwawutangije akabisaba Inteko Rusange y’Abadepite ikabyemera, icyo gihe umushinga w’itegeko ushobora gutorwa utanyuze muri Komisiyo. Iyo utihutirwa cyane cyangwa hagaragara ko hari ibigomba kunozwa, umushinga w’itegeko woherezwa muri Komisiyo ifite mu nshingano gukurikira ibyerekeranye n’icyo uwo mushinga w’itegeko ugamije noneho ugasesengurwa ingingo ku yindi.

Umwanditsi w’iyi nkuru ni umukozi
mu Nteko Ishinga Amategeko/Umutwe w’Abadepite

HABIMANA AUGUSTIN

atlantis ad

TANGA IGITEKEREZO

 
 
AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE